ทำความรู้จักกับ “พรหมพักตร์” องค์ประกอบของพระเมรุมาศที่ขาดไม่ได้

 พรหมพักตร์ คือการประดับรูปหน้าบุคคลสี่หน้าในงานศิลปกรรมมีหลักฐานปรากฏ มาตั้งแต่ในศิลปะขอมสมัยบายน (รูปแบบศิลปกรรมและสถาปัตยกรรมเขมรยุคสุดท้าย สมัยเมืองพระนคร (ประมาณ พ.ศ. ๑๗๒๐ - พ.ศ. ๑๗๘๐)

ในไทยปรากฏหลักฐานที่เป็นลายลักษณ์อักษร ในสมัยอยุธยาตอนปลายและสมัยต้นกรุงรัตนโกสินทร์ โดยพรหมพักตร์ที่ปรากฏในงานสถาปัตยกรรม ถือเป็นองค์ประกอบที่ประดับอยู่ที่ส่วนยอดเสมอ เช่น พรหมพักตร์สี่หน้า ส่วนยอดพระเมรุมาศของรัชกาลที่ ๖ สื่อถึง "พระบรมฐานานุศักดิ์" ในฐานะองค์สมมุติเทพ

 สำหรับการออกแบบ พรหมพักตร์ เพื่อใช้ในงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ สมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง ครั้งนี้ส่วนของพรหมพักตร์จะอยู่ในช่วงปลีต้นของเครื่องยอดพระเมรุมาศ โดยออกแบบเป็นยอดสีเหลี่ยมลบมุม ถัดจากปลีต้นขึ้นไปคือบัวกลุ่มและปลียอดจะมีลักษณะเป็นแปดเหลี่ยม ลักษณะของพรหมพักตร์ จะปรากฏเป็นประติมากรรมกึ่งลอยตัวทั้งสี่ทิศ เพื่อให้ดูมีมวลปริมาตร เหมาะสมสำหรับอยู่บนที่สูง ส่วนรูปแบบของพรหมพักตร์นั้นจะยึดตามหลักไทยประเพณี ทั้งใบหน้าและเครื่องศิราภรณ์เป็นเทวดาทรงยอดชัย มีผ้าจีบ มาลัยทอง สวมกรรเจียกจร

 ส่วนกระบวนการปั้น หลังจากกำหนดรูปแบบพรหมพักตร์แล้ว เจ้าหน้าที่จากกลุ่มประติมากรรมสำนักช่างสิบหมู่ จะดำเนินการปั้นโดยขึ้นโครงเหล็กก่อนขึ้นรูปด้วยดินเหนียว โดยดำเนินการปั้นรูปและแกะลวดลายตามแบบที่กำหนดไว้ ส่วนการดูแลรักษา เจ้าหน้าที่จะคอยตรวจเช็คความชุ่มชื้นของดินเหนียวตลอด หากดินเหนียวเริ่มแห้ง เจ้าหน้าที่จะต้องคอยเพิ่มความชุ่มชื้นให้แก่ประติมากรรมเสมอ เพื่อรักษาความชุ่มชื้น

 สำหรับความคืบหน้า การจัดทำต้นแบบประติมากรรมพรหมพักตร์ ขณะนี้ดำเนินการแล้วร้อยละ ๙๐ เหลือเพียงขั้นตอนการเก็บรายละเอียดเล็กน้อย เมื่อเจ้าหน้าที่แกะสลักแล้วเสร็จ ผ่านการตรวจสอบจากคณะกรรมการแล้ว ขั้นตอนต่อไปจะเข้าสู่กระบวนการหล่อไฟเบอร์กลาส และเข้าสู่กระบวนการระดับต่อไป โดยทุกขั้นตอนเจ้าหน้าที่จะดำเนินการอย่างประณีต เพื่อให้สมพระเกียรติสูงสุด

#พระเมรุมาศ #สำนักช่างสิบหมู่ #ศูนย์ประชาสัมพันธ์พระบรมศพ #สมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง #Queensirikit