เปิดความหมาย “พระจิตกาธาน” ในหลวงรัชกาลที่ 9

พระจิตกาธาน เป็นเครื่องประกอบพระราชอิสริยยศสำหรับพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ มีความหมายว่า “ที่รองรับกองฟืน” หรือเชิงตะกอน เป็นแท่นยกสูง ทำด้วยไม้และวัสดุติดไฟเพื่อใช้วางศพแล้วเผา ซึ่งเป็นธรรมเนียมในสมัยที่ยังไม่มีเทคโนโลยีเตาเผา

ในการพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ พระจิตกาธานทำหน้าที่เป็นส่วนสำคัญสำหรับรองรับพระบรมโกศหรือหีบพระบรมศพ ในปัจจุบันมีการนำเตาไฟฟ้ามาใช้ซึ่งสามารถควบคุมไฟได้สะดวกกว่า พระจิตกาธานจึงเป็นแท่นสำหรับรองรับพระบรมอัฐิหลังจากทำพิธีถวายพระเพลิงแล้ว และมีการตกแต่งอย่างประณีตงดงาม โดยรูปแบบและเครื่องยอดจะกำหนดตามพระราชอิสริยยศ

สำหรับพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร พระจิตกาธานออกแบบโดยกรมศิลปากร โดยศึกษาจากโบราณราชประเพณีและรูปแบบพระจิตกาธานในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว

รูปแบบเป็นทรงบุษบกเรือนยอด ตั้งอยู่บนฐานชาลาชั้นบนสุดภายในบุษบกองค์ประธาน ผังสี่เหลี่ยมผืนผ้าย่อมุม กว้าง ๔.๐๒ เมตร ยาว ๕.๕๒ เมตร และสูง ๑๒.๒๑ เมตร ประกอบด้วย ๓ ส่วนหลัก ได้แก่ ส่วนฐาน เรือนไฟ และเรือนยอด

ส่วนฐานเป็นฐานสิงห์ซ้อน ๒ ชั้น แกะสลักจากไม้สักและปิดทองใช้เป็นพื้นที่สำหรับถวายดอกไม้จันทน์ และเป็นส่วนรองรับเรือนไฟด้านบน

เรือนไฟเป็นพื้นที่สำหรับวางท่อนฟืนไม้จันทน์ โดยพื้นด้านล่างรองด้วยดินเสมอปากฐาน

ส่วนเรือนยอดออกแบบเป็นบุษบกซ้อนลดหลั่นกัน ๙ ชั้น โดยมี “ยอดพรหมพักตร์” อยู่เหนือสุด สื่อถึงพรหมวิหาร ๔ อันเป็นหลักธรรมสำคัญของพระราชา

พระจิตกาธานมักประดับตกแต่งด้วยกระดาษสีและเครื่องสด เช่น ดอกไม้ ใบไม้ ใบตอง และหยวกกล้วย สำหรับเป็นเครื่องกันไฟ

พระจิตกาธานจึงเป็นงานศิลปกรรมที่รวมทั้งแบบแผนโบราณราชประเพณี งานสถาปัตยกรรม และฝีมือช่างไทยไว้ในองค์เดียวกัน เพื่อประกอบพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพอย่างสมพระเกียรติ

ที่มา : เครื่องประกอบพระบรมราชอริยยศ งานพระบรมศพ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร

#พระจิตกาธาน

#พระเมรุมาศ

#ศูนย์ประชาสัมพันธ์พระบรมศพ

#สมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง

#Queensirikit